zondag 10 maart 2019

Sterren, planeten en een straffe westenwind


We fietsen vandaag van Harlingen naar Franeker, naar het planetarium van Eise Eisinga. Bij een eerder bezoek aan Franeker kwamen we er langs. We hadden toen geen tijd of het was gesloten; in elk geval besloten we toen dat we er nog eens wilden gaan kijken. Misschien zijn we er met een half uurtje wel uitgekeken, want het is maar een klein huisje. Dan kunnen we vanmiddag nog naar het Jopie Huisman museum in Workum.

Westenwind. Jammer, ik heb altijd liever op de heenweg tegenwind. Vooral als de voorspelling is, dat die wind in de loop van de dag aantrekt. Maar goed, vanaf Harlingen kun je moeilijk naar het westen fietsen, dus de 11 kilometer heen zijn een fluitje van een cent. We gaan meteen naar het huisje van Eise Eisinga en zien dat de ingang twee huizen verderop is. Aha, het is toch groter dan we dachten. De vriendelijke dame die de kaartjes verkoopt, vertelt ons dat er over een half uurtje een uitleg zal zijn van het planetarium. 
“Het wordt omgeroepen.”


Het museum blijkt in drie huizen naast elkaar gevestigd te zijn en het is een doolhof van gangetjes, trappen en kamers vol leuke, interessante informatie. Over het heelal, sterren, planeten en sterrenstelsels. Wat er in de achttiende eeuw over bekend was en wat daarna nog ontdekt werd.
In vitrines staan oude instrumenten waarmee zeelui met behulp van de sterren de weg vonden. Een stellage met een zon, aarde en maan laat zien hoe ze ten opzichte van elkaar draaien en hoe zons- en maansverduisteringen werken. Overal kun je op knopjes drukken voor een heldere uitleg of om een quiz te doen.
“Welke volgorde van planeten vanaf de zon is de juiste?”
“Welke planeet is de grootste?”
“Wat is een meteoriet?”


“Over een paar minuten begint de Nederlandse uitleg van het planetarium,” horen we ineens door een intercom. We lopen achter iedereen aan naar de huiskamer van Eise Eisinga. Hier heeft hij tussen 1774 en 1781 een schaalmodel gebouwd van ons zonnestelsel. Het hemelsblauwe plafond van het kamertje bestaat uit houten cirkels die ten opzichte van elkaar kunnen draaien. Met grote precisie loopt hier vanaf 1781 een radarwerk dat tot op de dag van vandaag niet alleen dag en tijd bijhoudt, maar ook het seizoen, het sterrenbeeld wat bij de datum hoort, de tijd van zonsop- en ondergang, de draaiing van de aarde om de zon, van de maan om de aarde. Het is indrukwekkend.

Het halve uurtje dat we hadden ingeschat, loopt uit tot minstens twee en een half uur, want na de uitleg viel er nog veel meer te bekijken. Maar dan hebben we echt wel zin in koffie en iets te eten. Het is begonnen te regenen, maar de buienradar vertelt ons dat het straks een half uur à drie kwartier droog zal zijn. Zodra die tijd ingaat is het inderdaad droog en we stappen op de fiets.

Zo soepel als de heenweg ging, zo zwaar is de terugweg. Vooral op de kilometers kale weg komen we moeizaam vooruit. Een kilometer voordat we weer in Harlingen zijn, begint het te regenen en dreigen de vlagen ons van een brug af te waaien. Als we bezweet bij onze B&B aankomen, is het laat in de middag. Jopie Huisman laten we zitten. We hebben genoeg gezien vandaag. Veel meer dan we hadden verwacht. Het planetarium van Eise Eisinga, echt een aanrader.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Nat

De eerste keer vond ik het nogal griezelig. Het gebeurde ’s morgens, op weg naar m’n werk. Ik naderde een rood verkeerslicht, remde af en ze...