Verrassing

De zondag vóór zijn verjaardag heeft H. zijn broers en schoonzussen uitgenodigd. Dat doet hij al jaren en altijd pas op het laatste nippertje. Maar al weken eerder had ik ze een andere uitnodiging gestuurd, op een iets eerder tijdstip en op een andere plaats. Want het moest een verrassingsfeestje worden.

Op zaterdagmiddag deed H. boodschappen en bakte koekjes, in de veronderstelling dat er drie broers en vier schoonzussen op bezoek zouden komen. “Vanaf 12 uur” had hij in z’n mailtje gezet. En dat kwam goed uit.

“Ik heb een cadeautje voor je geregeld,” zeg ik zondagmorgen tegen hem. Maar het is nogal groot en we moeten het om 11 uur gaan halen. Met de auto. “Je hebt je broers toch pas na twaalven uitgenodigd? Dan kan het nog net.”

H. loopt blijmoedig mee naar buiten. 
“Mag ik rijden?” Probeert hij, maar ik pak hem de autosleutels af en zeg nee.
Het is nog geen kilometer naar de houtwerf van VLB, waar een paar mensen die in het complot zitten de kantine hebben versierd, koffie gezet en taart geregeld. Verbaasd constateert H. dat het zware hek open staat en dat er een paar auto’s op de parkeerplekken staan. Op zondag?

We parkeren en ik ga voor, de hoek om, naar de kantine. Het lijkt rustig en pas als we de deur opendoen, ziet H. dat er zo’n 25 gasten in de kleine ruimte zitten te wachten en zodra hij zijn neus laat zien barsten ze in zingen uit.

Hij is oprecht verrast. Níets heeft die argeloze man van me gemerkt van alle mailtjes, appjes, telefoontjes en verstopte tassen met pakken sap, radlers en chips. Er zitten mensen uit verschillende hoeken van zijn leven. Familie, voormalige collega’s, een wandelmaatje, buren, mensen van Vrijwillig Landsdschapsbeheer. 

Iedereen heeft zich van te voren verkneukeld over de verrassing. En als we het hele gezelschap langsgegroet en -geknuffeld zijn, komt er nóg een surprise: een IVN gids die de hele groep zal meenemen over ‘onze’ afvalberg. Een plek waar H. en ik zelf ook gidsen en die hij iedereen graag zal laten zien.

We hebben het weer mee. De wandeling is leuk en interessant en daarna staat er bij ons thuis een lunch klaar, die intussen is afgeleverd. 
Het was leuk om dit verrassingsfeest voor te bereiden en het is nog veel leuker om te zien hoe verrast H. is door alle onverwachte gasten en gebeurtenissen. Dit was al het werk dubbel en dwars waard.

Mathilde

De Schouwburg van Nijmegen wordt verbouwd. Daarom zijn we onderweg naar Theater Overasselt, want dat is een van de plekken waar het schouwburgprogramma naar uitwijkt. H. en ik worden opgepikt door de vrienden met wie we een paar keer per jaar ‘iets cultureels’ doen. Het is maar een half uurtje rijden, maar we zijn nog nooit in dit theater geweest. We wisten eigenlijk niet eens dat het bestond.

We veroveren een goede plek op de derde rij en vol verwachting kijken we naar het podium waar een batterij gitaren en een contrabas wachten en helemaal vooraan een standaard met microfoon. Een simpele opstelling voor een optreden zonder technische snufjes of bijzondere effecten. Het draait vooral om de stem van de zangeres: Mathilde Santing.

We kennen die stem al lang. Ze moet achterin de zestig zijn en we zijn benieuwd naar haar programma en hoe ze nu klinkt.  
Ze begint voorzichtig, zachte stem dicht bij de microfoon. Een kort liedje. Dat zégt ze daarna ook: “Dat was een kort liedje hè. Dat is maar goed, want we hebben er 183 ingestudeerd.” 

Ze klinkt nog net zo mooi als vroeger (ze is terug na zes jaar afwezigheid). Met haar drie muzikanten brengt ze een afwisselend programma, met ‘alleen maar mooie liedjes’, vertelt ze. Nummers moeten haar aanspreken en dan maakt ze er haar eigen versie van.
 
Het zijn er toch iets minder dan 183. Voor elk lied dat ze zingt vertelt ze iets. Soms met de nodige zelfspot, soms juist heel serieus. Geen lange verhalen; vaak zijn het maar een paar zinnen, maar we merken dat je daardoor nét wat beter naar de teksten gaat luisteren. En hoewel er de hele avond alleen maar een zangeres met twee gitaristen en een contrabassist op het toneel staan, verveelt het geen moment. Wat kunnen ze veel verschillende dingen met deze instrumenten!

Na de pauze vind ik haar steviger zingen dan ervoor en het wordt alleen maar energieker. Als ze tegen het eind van het programma haar entourage voorstelt, vertelt ze dat de samenwerking met haar geluidsman al uit de jaren ’90 stamt en met de lichtman werkt ze nóg langer samen. ‘Fidelity’, heet deze concertreeks dan ook. Ze is trouw aan haar mensen en trouw aan haar muziek. 

Aan het eind van het programma krijgt ze een staande ovatie. Pas nadat we klaar zijn met klappen en langzaam de zaal uit schuifelen, voelen we dat de stoelen van Theater Overasselt toch wel hard en ongemakkelijk waren. Maar wie stoort zich daaraan als je zo van de muziek zit te genieten.

Het schip in

Het voordeel van een Amsterdamse dochter is dat je soms een lang weekend op een geheel gerenoveerde etage in Bos en Lommer kunt logeren in ruil voor het verzorgen van twee lieve, verwende Britse kortharen. 

Op vrijdagavond zetten we onze auto pal voor de deur (tegen een redelijk tarief via de parkeer-app van E.) Op zaterdag bezoeken we het Stadsarchief in een mooi oud bankgebouw aan de Vijzelstraat, en op zondag gaan we Het Schip in. Museum Het Schip is een prachtig woonblok, gebouwd in 1919. Een topstuk uit de Amsterdamse School. 

We hebben online tickets geboekt (gratis, want museumjaarkaart). Tegen twaalven komen we binnen en de man bij de kassa zegt dat er nét een rondleiding begonnen is en als we snel zijn, kunnen we er nog bij aansluiten. We zijn snel.

Het is een groepje van vier, met ons erbij dus zes. We starten bij een nagebouwde krotwoning uit het begin van de 20e eeuw. Veel arme mensen woonden met hun (vaak grote) gezin in zo’n klein, benauwd hokje. De gids toont ons het emmertje waarop iedereen z’n behoefte moest doen en dat eens in de week werd opgehaald. Je begreep meteen dat het veel vaker geleegd moest worden: op straat dus.

Om de ongezonde situatie te verbeteren, kwamen er woningbouwcorporaties die voor betaalbare woningen moesten zorgen. Woningen met stromend water, aparte slaapkamertjes en een wc die je kon doortrekken! Het Schip is een volkswoningbouwcomplex. Niet voor de allerarmsten, maar wel sociale woningbouw. Vanuit de gedachte dat Schoonheid voor arm en rijk bereikbaar moet zijn, werd dit fraaie gebouw neergezet. Zowel van buiten als van binnen is het met prachtige details versierd. 

Onze gids weet veel. Het is duidelijk dat hij niet alleen maar een verhaaltje heeft ingestudeerd. Op alle vragen die we hem stellen heeft hij een uitgebreid antwoord. En vragen zijn er genoeg. Het is geweldig leuk om een gebouw te bekijken met iemand erbij die je vertelt waar je op moet letten en wat dingen betekenen. 

Een pishok op de binnenplaats wordt op z’n plek gehouden door kleine, gestileerde handjes en is versierd met de Amsterdam-kruisjes. Een inpandig postkantoor is in de verschillende grijskleuren van een postduif betegeld, versierd met een randje dat de toen gangbare postzegel van 4 cent laat zien. Een telefoonhok is getooid met een ‘luistervink’ als waarschuwing dat er afgeluisterd kan worden. 

Zo’n rondleiding blijft nog een tijdje in je hoofd nazingen. Als we een dag later weer door de stad fietsen, kijken we met andere ogen naar het straatmeubilair. Een lantaarnpaal, openbare prullenbak of pishok kan ineens zomaar een kunstwerk zijn. Je moet het even weten.

Een stekelige oogst

Ik trek m’n schapenwollen trui aan en onder m’n ouwe spijkerbroek een extra legging, want het is behoorlijk koud deze vrijdagmorgen. Als ik bij de Waalgaard aankom, zit bijna de hele vaste ploeg al in de voortent. We zijn met z’n achten vandaag en er zijn verschillende klussen die gedaan kunnen worden.

Samen met vier anderen kies ik voor de rotklus: bramen steken. Niemand vind het echt leuk werk, maar het moet echt gebeuren en je krijgt het er gegarandeerd warm van! 
Tussen de rijen bomen en struiken komen veel te veel stekelige braamstruiken op. Ze vlechten zich overal tussendoor en dreigen de boel te overwoekeren.

Er zijn een paar plekken waar dat priktuig ongemerkt veel te veel z’n gang heeft kunnen gaan. Daar moeten we nu een eind aan maken. Nou ja, “nu” is niet vandaag of morgen, het is een moeizame klus, waar we al weken mee bezig zijn. Met kruiwagens, spaden, lange snoeischaren en vooral stevige handschoenen gaan we naar de plek des onheils. De bramen maken lange uitlopers die waar ze de grond raken wortel schieten en nieuwe uitlopers maken. We trekken, knippen en steken ze zo veel mogelijk weg. 

Theoretisch is een voedselbos als het eenmaal is aangelegd tamelijk onderhoudsvrij, maar die theorie gaat hier voorlopig nog niet op. Behalve dat dit ‘bos’ toegankelijk genoeg moet zijn voor zo’n honderd oogstgenoten die hun eigen voedsel komen plukken, zit er een overdaad aan stikstof in de bodem. Bramen gedijen daar lekker op. Brandnetels trouwens ook. Als we daar niks aan doen, is er over een paar jaar niks anders meer te oogsten dan deze prikkers. Dus zijn we een hele ochtend aan het ploeteren om twee rijen braamvrij te maken. Tijdens het werken wordt veel gepraat en gelachen en in de koffiepauze zijn er lekkere koekjes.

Voor je het weet, is het half één. Nog een paar ranken en de laatste kruiwagen kan geleegd worden. Het gereedschap wordt schoongemaakt en opgeruimd en ik ga nog even de moestuin in om wat van de laatste dunne preitjes uit te steken en een paar pastinaken en koolraapjes op te graven. We wensen elkaar een goed weekend en dan fiets ik met m’n buit naar huis.

Lekker, zo’n ochtend buiten werken. En vooral ook heerlijk om daarna in een warm huis op de bank te kruipen met een mooi boek. Het voelt alsof ik het verdien.

Lubach, je kan de boom in

Regelmatig kijken we naar Arjen Lubach. Meestal kan ik met instemming, of zelfs met leedvermaak, gniffelen als hij een of ander fout of lachwekkend verschijnsel uitlegt en fileert. Maar gisteravond ging het over ons …

Vogels voeren is volgens Lubach helemaal niet vogelvriendelijk. Hij legt uit waarom het eigenlijk niet goed voor vogels is en daarbij maakt hij volgens goed gebruik de mensen die zich eraan schuldig maken belachelijk.

IK geef het toe, wij zijn van die mensen die soms ‘een tulband’ van frituurvet met vogelvoer maken. (Vorm gekregen van m’n schoonzusje, dus waarom niet?”) Na nieuwsberichten vorig jaar over pesticiden in de meeste soorten voer, kopen we verantwoorde zaden voor onze vliegende gasten. Dat bezwaar van Lubach hebben we dus alvast getackeld. 

Elke ochtend aan het ontbijt kijk ik naar buiten of het roodborstje al op de grond zit rond te pikken, of de duiven de eksters verjagen of andersom, of de spechten zich weer laten zien (sinds de hazelaar gesnoeid is, komen ze niet meer). Het klopt helemaal wat Arjen zegt: vogels voeren doen mensen vooral voor hun eigen plezier. Het zal die beestjes een zorg zijn of er losse zaadjes liggen of een mooie vogelvoer-taart.

Vanmorgen keek ik dus met wat gemengde gevoelens naar de merel die in de laatste restjes van de tulband pikten. Verder naar achteren in de tuin zat een koolmees op een ingedroogde teunisbloem te controleren of ergens nog een zaadje te vinden was. En ik dacht: Lubach, je kan de boom in.
 
Je kunt wel vol overtuiging vertellen dat we de vogels niet het hele jaar hoeven bij te voeren omdat ze hun eigen voedsel wel kunnen vinden, maar in onze steeds maar krimpende natuur krimpt ook de vogelpopulatie, omdat … er steeds minder nestgelegenheid en voedsel voor ze overblijft.

Goed, die tulband en de vogelpindakaas (ik ben ervoor gezwicht omdat het de fantastische bonte specht naar onze tuin heeft gelokt) zijn er misschien vooral voor ons eigen plezier. Maar de tuin waar de vogeltjes het komen opeten, is op zichzelf ook een voederplaats. Met uitgebloeide vaste planten vol zaden, struiken om te schuilen en bessen van te eten, een takkenhoop en twee knotwilgen vol leven.
 
Gelukkig voegt Lubach die boodschap aan het eind van zijn verhaal nog toe. Misschien zijn die tulbanden en pindasnoeren niet zo nodig, maar dan is het toch in elk geval goed om je tuin (als je die hebt) vogelvriendelijk in te richten. Want zó goed gaat het nou ook weer niet met de vogels in ons land.

Afscheidsdienst

Mijn zwager is overleden; de broer van H. die we kort geleden nog bezocht hebben.
Zijn dood is voor niemand een grote schok, want hij was er al een tijd naar op weg. Toch ging het op het laatst nog onverwacht snel. H. is blij dat hij nog net even contact met zijn broer heeft gehad.  Een dag na ons bezoek was hij ineens doodziek en deed hij zijn ogen helemaal niet meer open.

De afscheidsdienst was in een mooi, oud kerkgebouw, waar familie en vrienden eerst koffie en broodjes kregen en daarna werden uitgenodigd om te komen zitten op de banken en stoelen rond de kist. Vooraan het gezin van B. Zijn vrouw, zijn drie kinderen met hun partners en hún kinderen, de kleinkinderen van B. 

Er waren ook verrassend veel neven en nichten. Sommige waren van ver gekomen en hadden we lang niet gezien. Vreemd om in veertigers en vijftigers het gezicht terug te zien van de kinderen die we vroeger regelmatig op verjaardagen zagen.
 
Mijn H. is de jongste van vijf broers, waarvan de oudsten een flink stuk ouder zijn. Zij kwamen al met vriendinnen thuis toen H. nog op de kleuterschool zat. Dat maakte veel indruk op het jochie dat hij toen was. Waarschijnlijk heeft het ook alles te maken met de anekdote dat hij als vierjarige zijn juf een tik op haar achterwerk gaf met de woorden: “Lekker kontje”.

De overleden B. was één van de twee oudste broers. Een tweeling. Ze waren erg verschillend en al waren ze goed met elkaar, de laatste decennia zochten ze elkaar niet bijzonder vaak op. Bij deze afscheidsbijeenkomst was de overgebleven tweelingbroer de eerste spreker. Hij leek zelf verrast door de emotie die de dood van B. bij hem teweeg had gebracht. De hele week had hij met zijn hoofd in het verleden geleefd.

Het leverde een speech op als een ouderwets jongensboek. Over twee broertjes die tot hun twaalfde jaar onafscheidelijk waren. Samen op één fiets op pad met een collectebus. Samen folders lopen voor een oom, die ze ‘betaalde’ met onverkoopbare kaaskorstjes. “De afspraak was: als we ergens niet bij konden, tilde de een de ander op.” Dat leidde soms tot hilarische taferelen.

Als jongste broer hield ook H. een verhaal. Over de bewondering die hij had gekoesterd voor z’n stoere grote broer. En over de laatste jaren, waarin hij had geprobeerd in de steeds zwaarder dementerende man dát te zien wat er nog wél was, wat hij nog wél kon.
 
Met het hele gezelschap liepen we van het kerkgebouw naar het kerkhof, zo’n anderhalve kilometer verderop. En nadat de kist gezakt was weer terug. Na de ijskoude wind buiten was het warm in de kerk. Niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk, met al die mensen die elkaar – al of niet na lange tijd – terugzagen en troostrijke verhalen uitwisselden. 
We waren het allemaal met elkaar eens: het was een mooie begrafenis.

Maatwerk

We gaan naar een verjaardag en hebben een gegrond vermoeden dat deze jarige blij zal zijn met ingrediënten voor een cocktail. Met die missie gaan we naar de slijter in ons dorp. H. heeft een daar een tijdje geleden een soort cocktail-pakket gezien, dus dat moet lukken.

Steeds vaker worden we gewaarschuwd voor het consumeren van alcohol, maar een cocktail in het weekend of een wijntje bij het eten is soms toch wel erg lekker. We beperken het tot het weekend en vinden dat voorlopig verstandig genoeg. Bij de slijter komen we dus met enige regelmaat. De uitbater is een altijd opgewekte jongeman die graag adviezen geeft.

H. vraagt naar het pakket en de slijter knikt herkennend. Maar het pakket dat hij tevoorschijn haalt is een shake-set met toebehoren. Dat is niet wat we bedoelen. 
“Nee, het moeten de ingrediënten zijn,” verduidelijkt H. 
“Ah, en aan welke cocktail denk je dan?”
“Nou, misschien een pornstar-martini?”
“Ja,” zegt de man, “dat is wel een populaire” en hij pakt een fles vanillewodka en een fles passoa van een schap.

Hm, het ziet er nog niet uit als een feestelijk pakket. 
“Weet je wat,” zegt de slijter, “Als ik ze nou in zo’n mandje doe,” en hij haalt een kartonnen bakje onder de toonbank uit, “en jullie halen bij de groentewinkel verderop een passievrucht en een limoen…” 

Dat is een prima idee. Hij zet de flessen en het mandje voor ons opzij en tien minuten later zijn we terug met twee passievruchten en twee limoenen. 
De twee flessen met het fruit vormen een leuk geheel, maar H. is nog niet helemaal tevreden. 
“Heb je ook een shaker zonder al die dingen erbij?”
Die is er. En hij past er nog net bij in het mandje. De slijter pakt de boel in een stuk doorzichtig folie met een gezellig lint erom en kijk, dit is precies het pakket zoals we het hadden bedoeld.

Voor zulk maatwerk moet je niet in de grote stad zijn en ook niet in een online winkel. Maar gelukkig bestaat het nog, gewoon in ons eigen dorp.