Het voordeel van een Amsterdamse dochter is dat je soms een lang weekend op een geheel gerenoveerde etage in Bos en Lommer kunt logeren in ruil voor het verzorgen van twee lieve, verwende Britse kortharen.
We hebben online tickets geboekt (gratis, want museumjaarkaart). Tegen twaalven komen we binnen en de man bij de kassa zegt dat er nét een rondleiding begonnen is en als we snel zijn, kunnen we er nog bij aansluiten. We zijn snel.
Het is een groepje van vier, met ons erbij dus zes. We starten bij een nagebouwde krotwoning uit het begin van de 20e eeuw. Veel arme mensen woonden met hun (vaak grote) gezin in zo’n klein, benauwd hokje. De gids toont ons het emmertje waarop iedereen z’n behoefte moest doen en dat eens in de week werd opgehaald. Je begreep meteen dat het veel vaker geleegd moest worden: op straat dus.
Om de ongezonde situatie te verbeteren, kwamen er woningbouwcorporaties die voor betaalbare woningen moesten zorgen. Woningen met stromend water, aparte slaapkamertjes en een wc die je kon doortrekken! Het Schip is een volkswoningbouwcomplex. Niet voor de allerarmsten, maar wel sociale woningbouw. Vanuit de gedachte dat Schoonheid voor arm en rijk bereikbaar moet zijn, werd dit fraaie gebouw neergezet. Zowel van buiten als van binnen is het met prachtige details versierd.
Onze gids weet veel. Het is duidelijk dat hij niet alleen maar een verhaaltje heeft ingestudeerd. Op alle vragen die we hem stellen heeft hij een uitgebreid antwoord. En vragen zijn er genoeg. Het is geweldig leuk om een gebouw te bekijken met iemand erbij die je vertelt waar je op moet letten en wat dingen betekenen.
Een pishok op de binnenplaats wordt op z’n plek gehouden door kleine, gestileerde handjes en is versierd met de Amsterdam-kruisjes. Een inpandig postkantoor is in de verschillende grijskleuren van een postduif betegeld, versierd met een randje dat de toen gangbare postzegel van 4 cent laat zien. Een telefoonhok is getooid met een ‘luistervink’ als waarschuwing dat er afgeluisterd kan worden.
Zo’n rondleiding blijft nog een tijdje in je hoofd nazingen. Als we een dag later weer door de stad fietsen, kijken we met andere ogen naar het straatmeubilair. Een lantaarnpaal, openbare prullenbak of pishok kan ineens zomaar een kunstwerk zijn. Je moet het even weten.
