Tien vrouwen

Al bij het hek aan de weg staat een vrijwilligster met een geel hesje om ons de ingang te wijzen van de Melkfabriek in Arnhem. H. wil de toegangskaartjes al opdiepen uit z’n rugtas, maar de vrouw zegt lachend dat dat hier nog niet hoeft.
‘Anders hebben m’n collega’s verderop niks meer te doen.’
Buiten het grote, oude fabrieksgebouw staat rechts een tafel met aan beide korte kanten iemand in een geel vrijwilligershesje. Aan de linkerkant staat een groep mensen, allemaal in het wit gekleed. Er stijgen een paar saxofoonklanken op.

Wij gaan naar rechts, waar we nu wél de kaartjes moeten laten zien en dan door een enorme, lege hal wandelen, waarna we in een nog grotere ruimte komen die voor de helft met stoelen is gevuld. Op ruime afstand van elkaar, zodat we op de vijfde rij oneindig ver van de lege helft af zitten, waar straks de voorstelling zal zijn.
Gekleurd licht geeft de fabriekshal een wonderlijke uitstraling.

Niet veel later komen een voor een de wit geklede jonge vrouwen binnen die we eerder bij de ingang zagen. Ze verspreiden zich, zetten her en der hun muziekstandaard neer en na een tijdje klinkt er heel zacht een gezongen toon, waar zich andere tonen bijvoegen, tot een kluwen van dissonante klanken de ruimte vult. Steeds luider. En ineens zit er stiekem een saxofoon doorheen die overal bovenuit stijgt.

‘Ik droomde dat ik langzaam leefde,
Langzamer dan de oudste steen’
Het gedicht ‘Tijd’ van Vasalis zet de toon en komt later afrondend terug…

Saxofoniste Kika Sprangers speelt samen met negen zangeressen de voorstelling ‘Dochter.’ Een afwisseling van zang, instrument en voorgedragen teksten. Poëtisch, abstract, mooi om te zien en met negen stemmen die van zacht en lieflijk tot wringend en schreeuwend de hele ruimte vullen. En natuurlijk die saxofoon. Het past wonderlijk goed bij elkaar.

In de aankondiging van de voorstelling werd iets verteld over het verhaal dat achter de voorstelling zit, maar ik onderga eigenlijk gewoon wat er te horen en te zien is. Een uur is snel voorbij en dan staan we met z’n allen heel hard te klappen. Tegen de tijd dat we teruggelopen zijn naar de ingang/uitgang, staan de tien jonge vrouwen al weer buiten. H. roept naar ze dat het mooi was. ‘HEEL MOOI!’ Als ze omkijken en ‘dank je wel’ zeggen steekt hij twee duimen op. ‘Echt héél mooi!!’ roept hij nog harder. Ze lachen en zwaaien.

In de auto terug naar huis zijn we het er over eens dat het een geslaagde avond was. Op grond van de beschrijving hadden we maar een vaag idee van de voorstelling, maar het was echt mooi. Fijn dat dit soort dingen weer kunnen!

Muziek in het Nederlands Openluchtmuseum

Thomas Dulfer, NJO muziekzomer 2019

We hebben kaartjes voor de opening van de NJO Muziekzomer in Arnhem. NJO staat voor Nederlands Jeugd Orkest; de muziekzomer duurt drie weken en tijdens die periode worden er zo’n 85 concerten gegeven door ensembles van jonge musici. Vanavond tijdens de opening gaan we wat voorproefjes beluisteren.

We kunnen vanaf 17.15 u. naar binnen in het Nederlands Openluchtmuseum. We staan in de rij onder een paraplu, want de regen waar we de hele week naar uitkeken, is vandaag dan eindelijk begonnen. Een enthousiaste oude man geeft iedereen toegangskaartjes in de vorm van blauwe stickers, die slecht blijken te plakken. De mijne dwarrelt na tien stappen al van m’n bloes af en ik plak hem op mijn tas. H. doet het ding op z’n voorhoofd, wat meteen veel aanspraak geeft.

We volgen de meute en blijken dan (binnen) in de rij te staan voor de hapjes en/of drankjes. Die rij gaat langzaam. Tot we een vriezer met ijsjes tegenkomen en besluiten dat we dát willen. Met elk een ijsje lopen we de wachtenden op een warme hap voorbij naar de kassa, waar een verbaasd meisje vraagt waar we die ijsjes vandaan hebben… Ze is net begonnen en moet even zoeken naar de ijsprijzen.

Buiten miezert het nog een klein beetje. Onder een afdak eten we ons ijsje en zien hoe er mensen met stoelen naar binnen lopen. Even later komen er andere mensen met die stoelen weer naar buiten. We horen ze overleggen. Het wordt te vol met stoelen zo. Ze zetten ze op een rijtje buiten onder het lange afdak. Weer een paar minuten later komen er nieuwe mensen aan, die de stoelen oppakken en meenemen naar binnen. En jawel, ze komen ook weer naar buiten. Likkend aan ons ijsje kijken we het aan.

Het komt allemaal van de regen. De officiële start was eigenlijk buiten gepland. Nu moet er een beetje geïmproviseerd worden. Het publiek is welwillend. Geduldig wachten we tot het geluid goed geregeld is en dan begint het eerste stukje concert. Thomas Dulfer is fagottist en doet ook cardiologie onderzoek. Hij combineert die dingen door muziek te spelen op basis van zijn eigen, versterkt weergegeven hartslag. Leuk, mooi, bijzonder.

Voor het tweede concert moeten we twintig minuten wachten en H. stelt voor om een rondje te doen met de historische tram, die voor de gelegenheid ’s avonds rijdt. Het publiek in de tram is grotendeels grijs, maar lawaaierig en de uitleg gaat grotendeels verloren. Het geeft niet. Er wacht weer een concert. Tango’s van piazolla. En daarna een koperkwintet. En een klein orkest-ensemble. De muziek is divers en verrassend.

De avond wordt afgerond door fagottist Thomas Dulfer, die nog steeds geïnspireerd door zijn hartslag deze keer een spannend en swingend ritmisch stuk speelt.  Om half negen is de muziek afgelopen. De regen ook. De NJO muziekzomer is begonnen. We gaan terug naar huis met een hoofd vol muziek.

Muziekzomer

Luxor Live in Arnhem is een mooi, oud gebouw. Meestal doet het dienst als poptempel, maar vanavond speelt er de opera Cosí fan tutte van Mozart. In het Italiaans, en gelukkig met boventiteling, zodat het verhaal goed te volgen is. Een verhaal dat overigens niet veel voorstelt: twee jongemannen stellen de trouw van hun verloofdes op de proef door ze, vermomd met snorren, te verleiden. Na veel tegenstribbelen vallen de dames tenslotte voor hun charmes, wat de mannen natuurlijk ernstig tegenvalt. Uiteindelijk komt alles weer goed.

Wij zitten als publiek aan weerszijden van een lange catwalk die dwars door de zaal loopt. Rechts van ons is het podium met orkest, links een open bar die meespeelt in het decor. Jonge zangers van de Opera Academy zingen en spelen de opera en het Nederlands Jeugd Orkest begeleidt hen. Deze voorstelling is een onderdeel van de NJO muziekzomer, een jaarlijks terugkerend programma van drie weken waarin het Nederlands Jeugd Orkest allerlei concerten verzorgt, al of niet samen met andere partijen. Het zijn heel verschillende muziekuitvoeringen op heel verschillende, vaak bijzondere, locaties.

Hoewel we allebei geen diehard operafans zijn, is het een geslaagde avond. Er wordt met flair (en met humor) gespeeld en gezongen en sommige stukken vinden we ook echt mooi. Maar als we een week later naar een ander onderdeel van de muziekzomer gaan, weet ik weer zeker waar mijn hart ligt.

Dit is een avond ‘Jong Metropole’ in het voormalig zendstation van Radio Kootwijk. In dat hoge, kerk-achtige gebouw spelen leden van het Ned. Jeugd Orkest samen met die van het Ned. Jeugd Jazz Orkest. Een week lang hebben ze samen de nummers gerepeteerd die ze natuurlijk ieder voor zich al veel langer geoefend hadden. En de lol spat ervan af!

Ik zou met mijn ogen dicht willen luisteren, maar het is zo vreselijk leuk om te kijken! Naar de piepjonge drummer die als ie het druk krijgt, z’n wangen opbolt. Naar de blonde violiste vooraan, die haar strijkstok laat dansen. Naar de jongen met de contrabas, die z’n hele lijf in de muziek gooit. En vooral naar de dirigent. Hij is een en al ritme en aan zijn bewegingen kun je precies zien welke fragmenten nog lastig zijn voor de musici. Ik kom ogen en oren te kort.

En hoeveel bewondering ik ook heb voor de operazangers, geef mij toch liever Duke Ellington, meeslepende saxofoonsolo’s, swingende ritmes...  Dít is muziek waar ik gelukkig van word.

Openlucht opera

Zaterdag is een grijze dag. Een groot deel van de middag regent het en we vragen ons af of het nog iets wordt vanavond. We hebben kaartjes voor de openlucht-opera Hänsel und Gretel. Het is een voorstelling van de ‘NJO Muziekzomer.’ NJO is het Nederlands Jeugd Orkest en zij organiseren jaarlijks een serie concerten in Gelderland. Heel diverse voorstellingen op allerlei meer of minder bijzondere plaatsen.

Vanavond in het openluchttheater in Velp (bij Arnhem). Na een natte, donkere middag breekt in de vroege avond zowaar nog even de zon door en we gaan vol goede moed op weg. Voor alle zekerheid nemen we paraplu’s mee en ook - volgens de aanwijzingen in de mail - vuilniszakken om op te zitten.
Vanaf de parkeerplaats staan verschillende medewerkers de weg te wijzen: oversteken, paadje over, trappetje op, langs een clubhuis, schuin over een (kunstgras) voetbalveld en dan het bos in. Op een open plek is het sfeervolle theater, waar we op onze vuilniszakken op de derde rij houden bankjes gaan zitten. Bij de ingang heeft iedereen een dekentje en een poncho uitgereikt gekregen.
Onder een enorm doek staan stoelen klaar voor het orkest. Een glanzende harp en een aantal contrabassen staan in de vochtige avondlucht te wachten. Om halfnegen komen de jonge musici door het bos aanlopen, nemen plaats onder het doek en stemmen hun instrumenten. 
Van het traditionele sprookje is eind 19e eeuw een opera gemaakt. We zien zes solisten: Hans en Grietje, hun ouders, de heks en een kind. Vóór het orkest is een smalle strook gras, waar het stuk gespeeld wordt. Mezzo Hansel en sopraan Gretel dollen met elkaar als echte kinderen terwijl ze zingen alsof het vanzelf gaat. Ik verbaas me over het fysieke spel. Ze duwen elkaar om in het nattige gras, likken uit een kan pap die even later omvalt. Op de knieën van Hans zitten grasvlekken en aan de jurk van Grietje zit yoghurt. Ook de ouders rollen over de grond (dronken pa doet z’n broek naar beneden om ma te pakken). Dat alles terwijl er serieuze partijen gezongen worden. Knap.
Als de kinderen in het bos verdwaald zijn geraakt en op de grond in slaap vallen, is het pauze.
We gaan een kop koffie halen en als we terugkomen, horen we dat er volgens buienradar regen komt. De pauze wordt verlengd tot na de bui. Her en der worden poncho’s aangetrokken en als het vijf minuten later inderdaad begint te regenen, zien we om ons heen mensen wegduiken onder plastic en paraplu’s. De harp is vlug ingepakt net als de lampen die het voetlicht verzorgen.
Ik klim over het bankje voor me om een foto te maken van H. Mijn buurvrouw biedt aan om de foto te maken zodat we er allebei opstaan (leuker dan een selfie). Daarna maak ik foto’s van háár met de kleurige bloemen die ze heeft meegenomen voor de dirigent, waar ze bevriend mee is.
Twintig minuten later is het weer droog.

Het orkest neemt weer plaats. De meesten hebben nu een rood dekentje omgeslagen over de nette zwarte kleding. Er moet opnieuw gestemd worden en de opera gaat verder. Met een heerlijke gemene, schmierende heks die natuurlijk uiteindelijk in de enorme oven verdwijnt. Vader en moeder vinden Hans en Grietje terug, eind goed al goed.
Echt een sfeervolle muziekavond. Een leuke voorstelling om naar te kijken en te luisteren, vooral ook omdat de spelers er zoveel plezier in leken te hebben. En met z’n allen in plastic verpakt wachten tot de bui over is, verhoogt alleen maar het vakantiegevoel. Volgende week gaan we naar een andere voorstelling van de NJO Muziekzomer. Ik heb er nu al zin in.