Voor het gemak geboren

“Je bent niet voor het gemak geboren, zeiden ze vroeger wel. Maar ík ben wél voor het gemak geboren.” zegt onze zeilinstructeur. Het is een stevige man met een vrolijk voorkomen. Bij alles wat hij ons vertelt over zeilen, benadrukt hij dat je het op de meest gemakzuchtige manier moet aanpakken. “Laat de wind het werk maar doen. Zet het touw in de klem, dan hoef je geen energie te verspillen met trekken. Als je aan het roer zit, delegeer je de werkzaamheden. Geef maar opdrachten.”

We zijn een weekend in Friesland om te zeilen. Voordat we van wal steken, vraagt instructeur J. aan iedereen wat ie dit weekend wil leren. Ik wil leren om zelf te kunnen zeilen, als schipper van een kleine open boot, een Valk. H. wil weten hoe je een tocht moet uitzetten en varen en de derde cursist op onze boot wil vooral lekker oefenen met zeilen.

Op zaterdag is het weer rustig en maken we een kleine tocht, waarbij we op het Slotermeer oefenen met gijpen. Als je precies met de wind in de rug vaart, kun je bij weinig wind rustig het zeil van links naar rechts zetten. Staat er een stevige wind, dan kan een gijp gevaarlijk zijn. Doe je iets fout, dan slaat het zeil als je pech hebt met grote kracht van de ene naar de andere kant, zodat de boot zelfs om kan slaan. Maar op deze dag met windkracht één à twee kan er niet veel verkeerd gaan.

Als we ergens zitten te lunchen, begint het te regenen en het houdt de hele middag niet meer op, zodat we rond vijf uur verkleumd bij de zeilschool terugkomen. Gelukkig is het binnen warm en droog en hebben we genoeg schone kleren mee.
Op zondag staat er meer wind en is het droog. Prima weer voor een wat langere tocht. Onderweg komen we alles tegen wat je als plezierzeiler moet leren. Meewind en tegenwind, meertjes met vaargeulen (waarin het botenverkeer voorrang heeft), smalle sloten, bruggen waarvoor de mast neergehaald moet worden, steigertjes waar aangelegd en weer afgevaren moet worden, luwte bij hoge bomen, zodat we moeten bomen of op de motor varen… 

Ik dacht dat ik nu wel een beetje kon zeilen, maar bij windkracht vijf heb ik moeite om koers te houden omdat het zeil zo hard trekt. De instructeur met zijn gemakstheorie zegt dat ik in zo’n geval gewoon iemand anders opdracht moet geven het grootzeil te bedienen. Hij neemt het zeil over zodat ik alleen het roer recht hoef te houden. Maar dat voelt toch niet alsof ik de zaken onder controle heb. Later probeer ik het tóch weer zelf. Gelegenheid genoeg om te oefenen, zo’n hele dag.

Zondagavond rijden we naar huis. Rozig van twee hele dagen buiten en met een gevoel alsof we heel lang weg geweest zijn. Dit jaar zal het er niet meer van komen, maar in het voorjaar gaan we vast en zeker met z’n tweeën een keer een bootje huren. Dat durven we nu wel aan, als het maar niet te hard waait.

Zeilen deel 2

Voor het eerst sinds minstens vijftien jaar zijn we aan boord van een zeilbootje. Het is
maandagmorgen negen uur; de eerste dag van een week zeilcursus. Onwennig staan we met z’n vieren in de kuip. H. en ik en twee anderen. We schudden handen en stellen ons voor. Dan onderzoeken we de boot en wat we er met z’n allen van weten. We mogen alles uitproberen, is ons verteld. Het enige waar we niet aan mogen komen, is de pelikaanhaak, waarmee de mast omhoog gehouden wordt.

We maken alvast het een en ander los. Iets teveel, blijkt als onze instructeur even later aan boord stapt. De zeiltouwtjes moeten weer vast en we varen op de motor naar een goede plek om het zeil te hijsen. Het is een mooie dag met net genoeg wind om heel veel fouten te kunnen maken zonder dat er iets mis kan gaan. De laconieke instructeur laat ons aanrommelen, vertelt van alles en heeft zo zijn eigen opvattingen over regels waar je je al of niet aan moet houden.

Heel anders is dat bij de instructrice die we een dag later hebben. Zij hecht aan regels en veiligheid, maar laat ons ook midden op het meer met ogen dicht voelen waar de wind vandaan komt en dan puur op gevoel overstag gaan (van richting veranderen en het zeil naar de andere kant van de boot) Op dag drie hebben we weer een andere instructeur die net weer andere dingen belangrijk vindt en zo komen er in vijf zeildagen steeds andere aandachtspunten langs.


Bij de een moeten alle persoonlijke spullen aan bakboord opgeborgen worden, terwijl stuurboord voor de spullen van de boot zijn. De ander haalt daar de schouders over op, maar is wel heel precies in de volgorde van bepaalde handelingen. Bij de een wordt de regel geoefend om éérst het zeil te laten vieren en dán pas van de wind af te sturen. De ander vindt dat meteen het roer om moet en dat het zeil dan volgt. Ik pik ervan op wat me handig lijkt en probeer zo veel mogelijk te oefenen.

Op de vierde dag is het weerbericht somber. Vooral in de middag wordt er veel regen voorspeld, maar in de praktijk blijft het bij een paar kleine buitjes. Wel staat er wind kracht vier en wordt het allemaal wat spectaculairder. Bootje schuin en af en toe een flinke plens boegwater over je heen. Zo hebben we de regenpakken niet voor niets aan gedaan.

 

Na vijf zeildagen krijgen we een heus diploma: CWO 1. We zijn een week helemaal van de wereld geweest, hebben veel geleerd en een paar leuke mensen leren kennen. Het was echt een goed idee, deze zeilweek. De slimme eigenaar van de zeilschool biedt in het najaar terugkomweekenden aan met korting voor ex-deelnemers. Zullen we? JA!
Vreemd, het mag dan heel zen zijn om de hele dag op het water in een bootje te zitten, maar je wordt er ook best fanatiek van.

Zeilen

Wat is ook al weer de klauwval en wat de piekeval? Wat de kraanlijn, de halstalie en de grootschoot? Ik bekijk de plaatjes in de oude “Leidraad voor zeilers” en herken een hoop dingen wel weer. Maar het is voor ons allebei toch wel erg lang geleden dat we ooit gezeild hebben.
Volgende week gaan we zeilen op de Friese meren en omdat onze zeilvaardigheid zo roestig is, doen we voor alle zekerheid een cursusweek. We hebben geboekt voor boothuur, cursus en verblijf in de accommodatie bij de zeilschool. De eerste ‘all inclusive’ vakantie van ons leven. Maar een luie week zal het zeker niet worden. Toen H. alle informatie bij elkaar zocht en doornam, las hij hardop voor dat het programma ’s morgens om acht uur begon met een ontbijt. Dan de hele dag varen, met onderweg een lunchpauze. En ’s avonds vanaf acht uur theorielessen! 
Om een beetje beslagen ten ijs te komen, groeven we in de boekenkast, waar nog een zeilhandboek moest liggen. Het zal verouderd zijn, maar de basisprincipes blijven natuurlijk gelden. Terwijl ik door het zeilhandboek blader, weet ik weer hoe het voelt om met de wind in je haren aan het roer te zitten, of als fokkemaatje het voorzeil precies strak genoeg aan te trekken om de wind er goed in te houden. Ik krijg steeds meer zin in de cursusweek. Nou maar hopen dat het weer ook een beetje meewerkt, maar voor de eerste dagen zien de voorspellingen er redelijk uit. Morgen inpakken en overmorgen het water op. Friesland, we komen er aan.