Kip, patat en appelmoes

Meestal eten we in de keuken, maar vandaag heb ik de grote tafel leeggeruimd en gedekt. Met z’n vieren eten we de traditionele combinatie kip, patat en appelmoes, maar dan wel met zelfgemaakte appelmoes, zelf gefrituurde frietjes en nog wat bakjes salade. Best gezond denk ik.
Mijn dochter vertelt over gisteren, toen ze ging zwemmen met een vriendin en haar zoontje van anderhalf. Een schattig, ondernemend jochie, waar de jonge, alleenstaande moeder haar handen aan vol heeft. We kennen haar wel: een kordaat persoon, die zich niet laat inpakken door de mooie ogen van haar kleine zoon.
Het gesprek gaat over opvoeden en E. herinnert zich hardop hoe ze vroeger van ons haar kommetje fruit leeg moest eten maar het stiekem door de wc spoelde omdat er banaan door zat. Daar houdt ze niet van. Wij herinneren ons het voorval niet en H. vraagt of ze ons echt zo streng vond. ‘Meestal niet’, zegt ze, ‘maar soms.’
We halen herinneringen op aan de tijd dat E. nog een kleuter was en op een keer een enge film zag over vampiers. ‘Ik zie het nog zo voor me’, vertelt ze, ‘hoe die vampier de trap af kwam.’
Ik weet het ook nog goed. Een onschuldig filmpje, gemaakt door schoolkinderen die zich verkleed hadden en elkaar zo filmden. Tot mijn verbazing bezorgden die beelden ons wekenlang slapeloze nachten, want de periode er na huilde E. elke nacht dat ze bang was en niet durfde te slapen.
Ze lacht: ‘Ja, het was een onbenullig filmpje, maar ik was wel heel bang voor vampiers.’
Dan gaat het gesprek verder over cadeautjes. Als er een verjaardag of Sinterklaasfeest naderde, zocht E. net zo lang het huis door, tot ze de cadeautjes had gevonden. Dat is tenminste wat zij zich herinnert. Ik vraag wat ze haar leukste cadeau vond en dat was een fiets. Die stond met een doek er over in de gang. Niet zo moeilijk om die te vinden dus.
‘Ik heb een paar keer een nieuwe fiets gekregen’, zegt ze, ‘maar die ene paarse vond ik zo mooi.’ Mijn zoon heeft zich nauwelijks met het gesprek bemoeid. H. vraagt of hij zich ook nog cadeaus kan herinneren. ‘Ik kreeg altijd de fietsen van E.’ zegt hij droog. En dat klopt.
Dan vraagt hij of het oké is dat hij naar boven gaat.
Prima’, zeg ik, ‘neem je wel even wat spullen mee naar de keuken?’
Want we zijn dan wel zo’n beetje klaar met opvoeden, maar aan sommige dingen moet je je kinderen toch altijd even blijven herinneren.

Opvoeden

Herkenbare scene: in de supermarkt ziet een klein kind de schappen met snoep en krijgt daar veel zin in. Er wordt gezeurd om snoepjes en pappa of mamma begint met een vastbesloten “nee”, maar vijf minuten later zie je het lekkers toch in die kar liggen. Vooral in de rij voor de kassa moeten ouders stevig in hun schoenen staan, als ze minutenlang met hun kroost naast die marsen, twixen en kinder-eieren staan. Het is een plek waar je veel staaltjes van meer of minder geslaagde opvoeding kunt bekijken.

Opvoeden is een hot item.
Sinds dominee Goldschmeding zijn pleidooi voor de pedagogische tik hield, die al snel uitgroeide tot een oudtestamentische kastijding, is de discussie weer in volle gang. Je kunt geen krant openslaan of er is een expert aan het woord.
“Kinderen onder de vier jaar begrijpen nog niets van straf”, beweerde een mevrouw die er verstand van zou hebben in een artikel in het AD. Collega A., alleenstaande moeder van twee kleintjes, grinnikte toen ik het citaat voorlas. Ze vertelde hoe haar tweejarige zoon diezelfde week het tegendeel had bewezen. Iedere dag is het een probleem hem zijn bordje leeg te laten eten, terwijl koekjes en snoepjes er natuurlijk grif in gaan. Ten einde raad had A. hem gezegd als hij aan tafel niet wilde eten, dat hij dan morgen ook geen koek kreeg. Tot haar eigen verbazing wist hij de volgende morgen heel goed dat hij geen koek kreeg en waarom, en at hij ’s avonds keurig zijn bordje leeg.

Het ADartikel ging verder met een praktijkvoorbeeld van een driftig kind, dat volgens de opvoedingsdeskundige vriendelijk toegesproken moest worden. Het voorbeeld dat ze gaf van hoe je dat zou kunnen doen, deed me sterk denken aan “Het feuilleton”, een satirisch boek uit de jaren zeventig, toen “anti-autoritair opvoeden” in de mode was. Daarin spreekt een moeder haar kleuter toe als hij bij anderen thuis in de gordijnen hangt: “ John-John, als vorm van bezig zijn lijkt me dit echt minder geschikt. Je optreden zou wel eens aanleiding tot misverstand kunnen geven, dacht je zelf ook niet?” (antwoord van John-John: “Lig niet te zeiken”)

Goed, dominee Goldschmeding is een griezel, met z’n verhaal over huilende kinderen die je moet blijven slaan tot hun wil gebroken is. Maar naar de andere kant kun je ook doorslaan. Wel eens geprobeerd om met een lieflijk stemgeluid over het gebrul van een boze peuter heen te komen? Soms is een grens duidelijker als je zo’n driftkikker bij kop en kont pakt en even op een rustig plekje zet. Kun je zelf ook even afkoelen.
En als er geen rustig plekje in de buurt is? Tja, opvoeden is improviseren. Op sommige dagen bak je er niks van, en soms gaat het zomaar gesmeerd. En die mislukte dagen komen in de beste families voor hoor. Wie denkt dat het bij anderen altijd lekker loopt, moet maar eens een uurtje gaan rondhangen bij de kassa’s van de supermarkt.